VOORWOORD

VOORWOORD

 

Terwijl wij allen werkzaam zijn op het gebied van drugs, stoffen die de werking van onze hersenen beinvloeden, hebben de meesten van ons nimmer enig onderwijs genoten over de werking van onze hersenen, laat staan over de manier waarop drugs onze hersenen beinvloeden. Vaak wordt ons gezegd dat we deze kennis ook niet hoeven te hebben en wel om twee redenen:

- omdat onze taak is om mensen van de drugs af te houden, moet je het onderwerp drugs juist vermijden;

- omdat drugs op het pharmacologisch niveau het exclusieve terrein van zijn van medisch (lees: psychiatrisch) getrainde mensen, moet je je daar niet mee bemoeien.

Overigens hebben artsen die op dit terrein gaan werken nauwelijks meer kennis van de onderhavige drugs dan sociaal werkers, omdat zij weliswaar enige algemene pharmacologie hebben geleerd, maar voor de rest slechts specifieke kennis hebben van de medisch toegepaste drugs. Zij kunnen deze kennis echter gemakkelijker opdoen op grond van hun kennis van de algemene pharmacologie.

Dus begin je als goed opgeleide sociaal werker, psycholoog, etc. te werken als 'drug expert' zonder enige notie van de pharmacologische effecten van de verschillende drugs, maar dat is natuurlijk onzinnig. Ten eerste is  een steeds groter deel van de verslavingszorg niet meer op abstinentie gericht en vereist "harm reduction" wel degelijk kennis van de drugs zelf en zelfs als je werk gericht is op abstinentie dien je toch te weten welke aspecten van het gedrag van je clienten veroorzaakt worden door de drug en wat van henzelf is. Zonder kennis van de drugs kun je dat niet weten. Als "drug expert" dien je over deze kennis te beschikken, ook als je niet medisch bent opgeleid.


Deze klapper geeft dan ook een overzicht van de basale kennis die nodig is. Het eerste deel behandelt grondbeginselen: enige algemene pharmacologie, de wetenschap die de effecten van de toediening  van stoffen aan het levende organisme bestudeert. Voor de psychopharmacologie, die speciaal de werking van die stoffen die de psyche be├»nvloeden bestudeert, is die kennis nodig en voorts kennis over de bouw en werking het zenuwstelsel en de processen die zich op dat niveau afspelen. Eigenlijk de biologische kant van het menselijk gedrag. Want wat we globaal gesproken gemeen hebben is onze biologie. Er zijn ook wel biologische verschillen, die komen ook wel aan de orde, maar die zijn klein t.o.v. wat we gemeen hebben.

De pharmacologie is een 'medische' wetenschap, ons lijf betreffend. De psychopharmacologie betreft dus onze hersenen, als 'lijvige' wetenschap. Maar er bestaat ook nog een "ethnopharmacologie", een volkspharmacologie. Deze wetenschap bestudeert het aanwenden van stoffen bij verschillende culturen. De grondleggers daarvan waren vooral geinteresseerd in de "toverdrankjes" die in een ritueel kader genuttigd werden; dat waren psycho-pharmaca. Dat kader vormde de context van de psychopharmacologie "van alledag", omdat het gebruik van stoffen die de psyche beinvloeden ingeworteld is in het dagelijkse menselijk bestaan. Dat is altijd zo geweest en er is geen enkele reden om te veronderstellen dat dat ooit anders zal zijn. Het griekse woord "pharmacon" betekende zoveel als "iets wat je inneemt/toedient om iets te bereiken", want afhankelijk van de contekst verschuift de betekenis van "genotmiddel" via "geneesmiddel" naar "vergif".

Die context wordt overwegend bepaald door het individu en de samenleving om hem/haar heen. Wat de psyche beinvloedt, beinvloedt de perceptie van de mens en alleen al op die wijze beinvloeden de psychopharmaca de context van het individu. Als nu ook de reactie van de  medemens erin betrokken wordt, is de cirkel weer gesloten.

 

Hoe belangrijk de pharmacologie ook mag zijn, de effecten van drugs worden niet alleen daardoor bepaald. Naast de drug zijn dus ook de "set", iemands persoonlijke geestelijke gesteldheid, en de "setting" , de omgeving, van invloed, zoals wijlen Norman Zinberg (1) beschrijft in een boek dat eigenlijk verplichte kost is voor alle "drug experts". De mens is niet te vergelijken met een proefdier, dus relativeer de pharmaco-logie. Weet alleen wat je moet relativeren. Never say "just say no"!

 

Erik Fromberg

Formentera, mei 1994.

Laatst aangepast (maandag, 06 juni 2011 10:46)