VOORWOORD
woensdag, 01 juni 2011 00:00 | 
Geschreven door Erik Fromberg | 
| 
| 
VOORWOORD
Terwijl wij allen werkzaam zijn op het gebied van
drugs, stoffen die de werking van onze hersenen beinvloeden, hebben de meesten
van ons nimmer enig onderwijs genoten over de werking van onze hersenen, laat
staan over de manier waarop drugs onze hersenen beinvloeden. Vaak wordt ons
gezegd dat we deze kennis ook niet hoeven te hebben en wel om twee redenen:
- omdat onze taak is om mensen van de drugs af te
houden, moet je het onderwerp drugs juist vermijden;
- omdat drugs op het pharmacologisch niveau het
exclusieve terrein van zijn van medisch (lees: psychiatrisch) getrainde mensen,
moet je je daar niet mee bemoeien.
Overigens hebben artsen die op dit terrein gaan
werken nauwelijks meer kennis van de onderhavige drugs dan sociaal werkers,
omdat zij weliswaar enige algemene pharmacologie hebben geleerd, maar voor de
rest slechts specifieke kennis hebben van de medisch toegepaste drugs. Zij
kunnen deze kennis echter gemakkelijker opdoen op grond van hun kennis van de
algemene pharmacologie.
Dus begin je als goed opgeleide sociaal werker,
psycholoog, etc. te werken als 'drug expert' zonder enige notie van de
pharmacologische effecten van de verschillende drugs, maar dat is natuurlijk
onzinnig. Ten eerste is een steeds
groter deel van de verslavingszorg niet meer op abstinentie gericht en vereist
"harm reduction" wel degelijk kennis van de drugs zelf en zelfs als
je werk gericht is op abstinentie dien je toch te weten welke aspecten van het
gedrag van je clienten veroorzaakt worden door de drug en wat van henzelf is.
Zonder kennis van de drugs kun je dat niet weten. Als "drug expert"
dien je over deze kennis te beschikken, ook als je niet medisch bent opgeleid.
Deze klapper geeft dan ook een overzicht van de
basale kennis die nodig is. Het eerste deel behandelt grondbeginselen: enige
algemene pharmacologie, de wetenschap die de effecten van de toediening van stoffen aan het levende organisme
bestudeert. Voor de psychopharmacologie, die speciaal de werking van die
stoffen die de psyche beïnvloeden bestudeert, is die kennis nodig en voorts
kennis over de bouw en werking het zenuwstelsel en de processen die zich op dat
niveau afspelen. Eigenlijk de biologische kant van het menselijk gedrag. Want
wat we globaal gesproken gemeen hebben is onze biologie. Er zijn ook wel
biologische verschillen, die komen ook wel aan de orde, maar die zijn klein
t.o.v. wat we gemeen hebben.
De pharmacologie is een 'medische' wetenschap, ons
lijf betreffend. De psychopharmacologie betreft dus onze hersenen, als
'lijvige' wetenschap. Maar er bestaat ook nog een
"ethnopharmacologie", een volkspharmacologie. Deze wetenschap
bestudeert het aanwenden van stoffen bij verschillende culturen. De
grondleggers daarvan waren vooral geinteresseerd in de
"toverdrankjes" die in een ritueel kader genuttigd werden; dat waren
psycho-pharmaca. Dat kader vormde de context van de psychopharmacologie "van
alledag", omdat het gebruik van stoffen die de psyche beinvloeden
ingeworteld is in het dagelijkse menselijk bestaan. Dat is altijd zo geweest en
er is geen enkele reden om te veronderstellen dat dat ooit anders zal zijn. Het
griekse woord "pharmacon" betekende zoveel als "iets wat je
inneemt/toedient om iets te bereiken", want afhankelijk van de contekst
verschuift de betekenis van "genotmiddel" via
"geneesmiddel" naar "vergif".
Die context wordt overwegend bepaald door het
individu en de samenleving om hem/haar heen. Wat de psyche beinvloedt,
beinvloedt de perceptie van de mens en alleen al op die wijze beinvloeden de
psychopharmaca de context van het individu. Als nu ook de reactie van de medemens erin betrokken wordt, is de cirkel
weer gesloten.
Hoe belangrijk de pharmacologie ook mag zijn, de
effecten van drugs worden niet alleen daardoor bepaald. Naast de drug zijn dus
ook de "set", iemands persoonlijke geestelijke gesteldheid, en de
"setting" , de omgeving, van invloed, zoals wijlen Norman Zinberg (1)
beschrijft in een boek dat eigenlijk verplichte kost is voor alle "drug
experts". De mens is niet te vergelijken met een proefdier, dus relativeer
de pharmaco-logie. Weet alleen wat je moet relativeren. Never say "just say no"!
Erik Fromberg
Formentera, mei 1994.
Laatst aangepast (maandag, 06 juni 2011 10:46)